Dürer was hier.
Een reis wordt legende

18.07.2020 – 24.10.2021

De tentoonstelling, georganiseerd in samenwerking met de National Gallery in Londen, geeft een accurate en frisse kijk op de “Reis door de Nederlanden” (1520-21). Een raadselachtige reis, die legendarisch is geworden; daarin heeft het schilder- en tekengenie zelf een hand gehad – al schrijvend.

Albrecht Dürer hield boek, een soort kasboek met reisnotities. Die notities zijn bewaard gebleven in twee afschriften, die ongeveer een eeuw later werden vervaardigd. Het Suermondt Ludwig Museum toont het exemplaar uit het Staatsarchief van Neurenberg.

90 meesterwerken

90 meesterwerken getuigen van Dürers buitengewone kunstvaardigheid, zelfs onderweg, zonder een eigen atelier. Ongeveer 70 tekeningen, schilderijen en sculpturen van kunstenaars die Dürer ontmoette, die hem inspireerden en door hem geïnspireerd werden, completeren de tentoonstelling. Zij geven een volledig beeld van de reis, in al haar culturele, sociaal-historische en artistieke dimensies, die zo nooit eerder werd gepresenteerd.

De artistieke uitvalbasis is geweldig. Het Antwerpse schildersgilde rond Joos van Cleve laat vanaf het begin zien wat het bezoek uit Neurenberg ( 800 km verderop gelegen) behelst voor Dürers collega’s: een feest. Dürer ontmoet veel bekende kunstenaars tijdens zijn reis: Quentin Massys, Bernard van Orley, Conrad Meit, Jan Provoost, Dirk Vellert en Lucas van Leyden, om er maar een paar te noemen. Dürer is te gast in het atelier en op de bruiloft van Joachim Patinir, die hij een landschapschilder noemt, waarmee hij terloops een nieuw kunsthistorisch begrip introduceert.

Drie weken lang verblijft Dürer in Aken tijdens de feestelijkheden ter gelegenheid van de kroning van Karel V. Hij geniet van de thermale bronnen en verspeelt geld in De Spiegel, verwondert zich over de heiligdommen, bewondert en tekent de kathedraal met het Katschhof, het stadhuis maar ook portretten van zijn gezelschap en een rustende hond.

Een visueel monument

De Nederlandse reis is Dürers meest productieve en creatieve periode wanneer het om tekenen gaat. Niet minder dan 120 overgebleven bladen zijn overgeleverd uit deze periode, een enorme hoeveelheid en een wezenlijk bestanddeel van zijn volledige getekende oeuvre van ruim 900 bladen. Dürer tekende met metaalstift (waarschijnlijk zilverstift), ganzenveer, penseel, houtskool en krijt (soms gemengd) op papier, gekleurd papier en perkament. Dürer schilderde gedurende zijn oponthoud in Antwerpen vanaf 1521 zelfs schilderijen –, ofschoon de productie ervan veel tijdrovender was dan het maken van tekeningen en ook de logistiek hem voor de nodige problemen zal hebben gesteld.

Juist de reizende Dürer werpt licht op het fenomeen Dürer; op de maatschappelijke carrière van een meesterlijke ambachtsman; over het kunstenaarschap in een wereld, waarin het concept “kunstenaarschap” nog niet bestond.

De tentoonstelling wordt een visueel monument met ontroerende, fabelachtige en bewonderenswaardige kunstwerken die met legendarische reisverhalen worden samengebracht en waarvoor het Suermondt Ludwig Museum en de National Gallery bruiklenen uit Europa en de VS in Aken en Londen samen brengen.

Bruikleengevers
(stand eind september 2019)

Duitsland: de musea van de stad Neurenberg (Kunstsammlungen, Albrecht-Dürer-Haus-Stiftung), het Staatsarchiv Nürnberg, het Germanische Nationalmuseum Nürnberg, het Städel Museum Frankfurt, de Hamburger Kunsthalle, de Gemäldegalerie Alte Meister – Staatliche Kunstsammlungen Dresden, het Museum der bildenden Künste Leipzig, de Klassik Stiftung Weimar, de Stiftung Schloss Friedenstein Gotha, het Museumslandschaft Hessen-Kassel, Gemäldegalerie, de Staatliche Kunsthalle Karlsruhe, Wenzel Kunsthandel Bamberg.
Groot Brittanië: de National Gallery Londen voor het Suermondt-Ludwig-Museum, het British Museum Londen, de Royal Collection Trust, het Ashmolean Museum Oxford, het Barber Institute of Arts Birmingham.
Frankrijk: het Louvre Parijs, het Musée du Petit Palais Parijs, de Fondation Custodia Parijs.
Italië: de Galleria van het Uffizi Florence, de Biblioteca Ambrosiana Milaan, de Accademia Carrara, Bergamo.
België: het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen, het Snijders & Rockoxhuis Antwerpen
Nederland: Rijksmuseum Twente Enschede
Oostenrijk: Akademie der bildenden Künste Wenen
Tjechische Republiek: Erzbischöfliche Residenz (Bischöfliche Sammlung) Kromeriz
Portugal: Museu Nacional de Arte Antiga Lissabon
Spanje: Museum Thyssen-Bornemisza Madrid
USA: National Gallery of Art Washington, Isabella Stewart Gardner Museum Boston, Harvard University Art Museums Cambridge

Conservatoren

De tentoonstelling wordt in Aken samengesteld door Peter van den Brink, directeur van het Suermondt-Ludwig-Museum, en de conservatoren Sarvenaz Ayooghi, Wibke Birth en Dr. Dagmar Preising, alsook in Londen door Dr. Susan Foister, plaatsvervangend directeur en conservator voor Vroeg-Nederlandse, Duitse en Britse schilderkunst in de National Gallery. In Londen zal de tentoonstelling in aangepaste vorm gepresenteerd worden met een aanvullende sectie over Dürers eerdere reizen naar Venetië onder de titel: ‘Dürer’s Journeys: Travels of a Renaissance Artist’ (13 februari – 16 mei 2021).

Wetenschappelijke raad van adviseurs

Dr. Susan Foister (National Gallery, Londen), Prof. Dr. Manfred Sellink (Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen), Dr. Thomas Schauerte (Museen der Stadt Aschaffenburg), Prof. Dr. Jan van der Stock (Katholieke Universiteit te Leuven), Dr. Joris van Grieken (KBR Brussel), Till-Holger Borchert (Musea Brugge), Prof. Dr. Arnold Nesselrath (Humboldt Universität Berlijn), Dr. Daniel Hess (Germanisches Nationalmuseum Neurenberg), Dr. Giulia Bartrum (British Museum Londen), Dr. Christof Metzger (Albertina Wenen), Prof. Dr. Dagmar Eichberger (Universität Heidelberg) alsook Dr. Dagmar Preising, Sarvenaz Ayooghi und Peter van den Brink (allen Suermondt-Ludwig-Museum)

Catalogus

Een catalogus van ca. 300 bladzijden en 250 kleurenafbeeldingen wordt samen met de tentoonstelling gepubliceerd. In 24 essays wordt de laatste stand van wetenschap over Dürers reis in de Nederlanden alsmede zijn twee eerdere reizen naar Italië (onderdeel van de tentoonstelling in Londen) gepresenteerd. De Duitse publicatie verschijnt bij Hirmer Verlag, de Engelse bij National Gallery Publications.

Suermondt-Ludwig-Museum
Wilhelmstraße 18 | 52070 Aachen
tel. +49 241 4798040
www.suermondt-ludwig-museum.de